على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
627
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
بىفايده بودن . و به كار آوردن ف م . : استعمال كردن . و بجاآوردن و انجام دادن و كشتن . و قتل كردن . و به كار بردن : استعمال كردن . به كار ( bek r ) م . ع . باكر مباكرة و بكارا . مر . مباكرة . به كار ( bek r ) ع . ج بكر ( bakr ) و بكرة ( bakrat ) . به كار ( bakk r ) ا خ . پ . دهى نزديك شيراز . و از اعلام است . بكارآمد ( be - k r - mad ) ص . پ . كاردان و كاركن . و درست و سزاوار كار . بكارة ( bak rat ) ا . ع . دوشيزگى . بكارة ( bak rat ) م . ع . دوشيزه بودن . بكارت ( bak rat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دوشيزگى . و بكارت گرفتن و يا ازالهء بكارت كردن ف م . : دوشيزگى دختر را ربودن و دخول كردن در وى . بكارة ( bek rat ) و ( bak rat ) ع . ج بكر ( bakr ) . بكاس ( bakk s ) ا خ . ع . قلعهاى استوار نزديك انطاكيه . بكاغذ بردن ( be - k qez - bordan ) ف م . پ . به بلندترين درجات بزرگوارى كسى را سرافراز كردن . بكال ( bek l ) ا خ . ع . بنو بكال : نام بطنى از حمير . بكالة ( bak lat ) ا . ع . يك نوع غذائى و عبارت بود از آرد كه با رب و روغن و خرما سرشته كنند . و يا پستتر كرده شده . و يا پست با خرما و شير . و يا آردى كه به پست مخلوط كرده و با آب و روغن و يا زيت تر كرده باشند . و يا قروت خشك مخلوط بر طب . و يا آرد و خرما مخلوط با زيت . بكامة ( bak mat ) م . ع . بكم بكامة ( از باب كرم ) : بازماند از كلام عمدا . و بكم الرجل : بازماند از نكاح عمدا و يا جهلا . و بكم بكما و بكامة ( از باب سمع ) : گنگ گرديد . بكامة ( bak mat ) ا . ع . گنگى . و بلاهت . و عجز از بيان . و گنگى و كرى و كورى مادرزاد . بكان ( bokk n ) ع . ج ابك ( abakk ) . بكاول ( bak val ) و ( bak vol ) ا . پ . بزرگ و ريش سفيد مطبخ و خوانسالار . و ناظر . و آبدار و شرابدار . بكاولى ( bak vali ) ص . پ . منسوب و متعلق به بكاول . و لوازم مطبخ و آشپزخانه . بكايا ( bak y ) ع . ج بكيئة . بكاين ( bak yen ) ا . پ . درخت ياس . بكباك ( bakb k ) ص . ع . شخص بسيار كوتاه كه هرگاه راه رود گويا غلطان غلطان مىرود . بكبر ( bakbar ) ا . پ . خيار چنبر كه فلسهاى جوف آن را مانند مسهل به كار مىبرند و معروف بفلوس مىباشد . بكبك ( bakbak ) ص . ع . ذكر بكبك : شمشير دفعكننده . بكبكة ( bakbakat ) ا . ع . ازدحام . و آمد و رفت . و انداختن چيزى را بر يكديگر . و جنبانيدن . و برگردانيدن متاع . و بانگ كردن گوسپند ماده بچه را . بكبكه ( bakbeke ) ا . پ . نان خورشى كه از كشك با روغن آميخته سازند . و ص . مفسد و فسادكننده . بكة ( bakkat ) ا خ . ع . مكهء معظمه زادها اللّه شرفا . و يا آنچه ما بين دو كوه مكه است . و يا موضع بيت . و يا طوافگاه آن بدان جهت كه ازدحام مردم در آن مىشود و گردن جباران را مىشكند . بكة ( bakkat ) م . ع . بكه بكة ( از باب نصر ) : دريد آن را و پارهپاره كرد . و ريزه ريزه نمود . و بك فلانا : مزاحمت نمود فلان را . و رنجانيد . و نرمى كرد با وى . و رحم نمود . و بازداشت نخوت آن را . و پست نمود . و برانداخت آن را . و بك عنقه : شكست گردن او را . و بك الرجل : حاجتمند شد مرد . و سخت بدن گرديد از دلاورى . و بك المراة : در مشقت انداخت آن زن را در جماع . و بك الحمر و غيرها : فراهم و مزدحم ساخت خران و جز آنها را . بكت ( bakt ) م . ع . بكته بكتا ( از باب نصر ) : زد او را بشمشير و عصا و مانند آن . و پيشآمد او را بمكروه . بكتاش ( bakt c ) ا خ . پ . نام پهلوانى دلير كه شيخ سعدى در گلستان از وى ذكر مىكند . و نام يكى از پادشاهان خوارزم . بكتانوش ( bakt nuc ) ا خ . پ . نام پادشاه جنيان . بكتر ( baktar ) ا . پ . زره و جوشن و بگتر بكترپوش ( baktar - povc ) ص . پ . سلاحپوش و مسلح . بكترى ( baktari ) ا . پ . زرهساز و اسلحهساز . بكتوسان ( baktus n ) ا خ . پ . نام مردى دانا و فهميده و عاقل . و نام شاعرى . بكتوش ( baktuc ) ا . پ . از اعلام است . بكثرت ( be - kesrat ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور فراوانى و بسيارى . بكجا ( be - koj ) م ف . پ . در كجا و چه جا . بكخا ( bekx ) ا . پ . حرير ساده . بكدامين ( be - kod min ) م ف . پ . چگونه . و بچه وضع . و بچه طريق و به